Je ziet de wereld niet zoals hij is, maar zoals jij bent
Op de cartoon hieronder zie je een neushoorn in de Afrikaanse savanne achter een schildersezel. Vol overgave schildert hij het landschap voor hem. Bomen, gras, horizon.
En midden in ieder schilderij: een grote grijze punt.
Logisch. Want waar de neushoorn ook kijkt, hij ziet altijd zijn eigen hoorn, zijn referentiekader.
Hij schildert dus precies wat hij ziet. Alleen ziet hij niet DE werkelijkheid. Hij ziet ZIJN werkelijkheid.
En daarin verschillen wij misschien minder van die neushoorn dan we zouden willen.
We kijken allemaal door onze eigen bril
We denken graag dat we objectief waarnemen. Dat wat wij zien ook gewoon is wat er daadwerkelijk speelt.
Maar tussen wat er gebeurt en wat wij ervan maken, zitten allerlei filters:
Onze opvoeding, ervaringen. overtuigingen. successen en teleurstellingen, angsten, zelfvertrouwen, cultuur, religie. normen en waarden of zelfs hoe we ons op dat moment voelen: Ons referentiekader.
Stel dat een collega tijdens een vergadering met zijn team nauwelijks iets zegt.
De één denkt: Hij is niet geïnteresseerd.
Een ander: Hij is onzeker.
Een derde: Hij luistert tenminste goed.
En misschien denkt iemand anders: Hij is het duidelijk niet met me eens.
Vier mensen. Dezelfde collega. Dezelfde vergadering.
Vier verschillende werkelijkheden. Wie heeft er gelijk?
Misschien niemand en heeft deze collega gewoon slecht geslapen.
We reageren vaak op onze eigen interpretatie
In ons eigen referentiekader zit een van de grootste valkuilen voor een goede communicatie en relatie met anderen.
We reageren namelijk niet alleen op wat iemand doet of zegt maar vooral op wat wij denken dat het gedrag van die ander betekent.
- Een medewerker stelt kritische vragen en jij ervaart weerstand.
- Je partner zegt weinig en jij denkt dat er iets aan de hand is.
- Iemand reageert niet op je mail en je concludeert dat je blijkbaar niet belangrijk genoeg bent.
Voor je het weet reageren we niet meer op de ander, maar op het verhaal dat we zelf over die ander hebben gemaakt. We zien onze eigen hoorn en denken dat die bij het landschap hoort.
Persoonlijk leiderschap
Je referentiekader kun je niet uitschakelen. Dat hoeft ook niet. Het heeft je gevormd en helpt je iedere dag om de wereld te begrijpen. Het wordt pas lastig wanneer je vergeet dát je door zo’n kader kijkt.
Persoonlijk leiderschap begint daarom voor mij niet bij controle hebben over je omgeving. Het begint bij nieuwsgierig durven zijn naar jezelf:
Waarom raakt dit mij zo?
Waarom irriteert juist dit gedrag mij?
Waarom vul ik zo snel in wat die ander bedoelt?
Welke overtuiging van míj zit hier eigenlijk achter?
En misschien wel de belangrijkste vraag:
Wat als mijn beeld van de situatie niet de enige waarheid is?
Dat vraagt soms moed. Want het is gemakkelijker om naar de ander te wijzen dan je eigen vertrouwde bril eens af te zetten.
Kijk nog eens
Goede communicatie begint daarom niet altijd met beter met elkaar praten. Soms begint het met opnieuw leren kijken.
Niet meteen oordelen. Niet direct invullen. Een vraag stellen voordat je een conclusie trekt. En af en toe onderzoeken welk deel van wat je ziet eigenlijk van jezelf is.
De wereld zal daardoor niet veranderen maar jouw beeld ervan misschien wel.
En de volgende keer dat je heel zeker weet hoe iemand anders is, denk dan nog even aan die neushoorn achter zijn schildersezel; misschien staat er helemaal geen grijze punt in het landschap. Misschien is het gewoon je eigen hoorn.
