Wie alleen ‘zendt’ mist wat telt.
Ken je zo iemand? Iemand die tijdens een gesprek moeiteloos tien minuten aan het woord kan zijn. Die uitlegt, toelicht, voorbeelden geeft, er allerlei zaken bijhaalt en vervolgens vraagt: “Duidelijk?”
Misschien bén jij die iemand wel.
Vooral leidinggevenden lopen gemakkelijk in deze valkuil. Je weet veel, voelt je verantwoordelijk en wilt richting geven. Dus vertel je wat je ziet, wat er volgens jou speelt en wat er moet gebeuren.
Efficiënt, denk je.
Maar ondertussen gebeurt er iets anders: zolang jij praat, hoeft de ander niets te zeggen.
En dat is precies het probleem.
Jij praat. De ander kan zich verstoppen.
Want wat hoeft een medewerker niet te doen zolang jij het gesprek vult?
Hij hoeft niet te vertellen wat hij werkelijk vindt. Niet uit te leggen waarom hij een bepaalde keuze heeft gemaakt. Niet te zeggen wat hij nodig heeft. Niet toe te geven dat hij iets niet begrijpt. Niet te vertellen dat hij het eigenlijk helemaal niet met je eens is en hij hoeft zich al helemaal niet kwetsbaar op te stellen.
Je kunt na zo’n gesprek dus het gevoel hebben dat je een goed gesprek hebt gevoerd, terwijl je in werkelijkheid vooral zelf aan het woord bent geweest. Jij hebt veel verteld, maar weinig ontdekt.
En daarmee mis je misschien precies de informatie die je nodig had.
De informatie zit aan de overkant
Er is een uitspraak die vaak aan de Dalai Lama wordt toegeschreven:
“When you talk, you are only repeating what you already know. But if you listen, you may learn something new.”
De precieze herkomst van die uitspraak is overigens niet helemaal zeker, maar de boodschap is raak.
Want bedenk eens wat er gebeurt wanneer jij voortdurend aan het woord bent. Je hoort vooral informatie die je al kent: die van jezelf.
Wat je niet hoort, is wat er in het hoofd van de ander gebeurt:
-Wat durft de ander niet te zeggen?
-Waar maakt iemand zich zorgen over?
-Wat ziet die medewerker wat jij niet ziet?
-Waarom komt het team niet in beweging?
-Of wat heeft iemand van jou nodig om wél verantwoordelijkheid te kunnen nemen?
Je kunt het allemaal zelf proberen in te vullen of je kunt gewoon je mond houden en luisteren.
Luisteren is meer dan stil zijn
Echt luisteren betekent overigens niet dat je wacht tot de ander eindelijk is uitgepraat zodat jij weer verder kunt. En de tussentijd gebruik je om je antwoord of reactie alvast te bedenken.
Dat is ‘zwijgen met startblokken aan’.
Luisteren vraagt oprechte nieuwsgierigheid. Niet alleen met je oren, maar vooral ook met je hart. Willen begrijpen wat iemand beweegt, zonder, zoals gezegd, ondertussen je antwoord al te formuleren.
En ja, dat kan ongemakkelijk worden.
Want als jij ruimte laat vallen, kan de ander iets zeggen wat je liever niet hoort. Misschien krijg je kritiek. Misschien blijkt jouw beeld niet te kloppen. Misschien vertelt iemand dat jouw manier van leidinggeven juist onderdeel van het probleem is. Precies daarom is luisteren zo belangrijk.
Feedback ontstaat pas wanneer er ruimte voor is.
Twee oren, één mond
De oude vergelijking blijft daarom prachtig eenvoudig: je hebt twee oren en één mond. Gebruik ze ook ongeveer in die verhouding. Zeker als je leidinggeeft.
Want ontwikkeling van mensen, teams en organisaties ontstaat zelden doordat één persoon steeds betere verhalen gaat vertellen.
Ze ontstaat wanneer mensen zich gezien en gehoord voelen, zich durven uitspreken en samen onderzoeken wat er werkelijk speelt.
En daarvoor moet iemand soms gewoon zijn mond houden.
Dus heb jij de neiging gesprekken te vullen? Veel uit te leggen? Snel met oplossingen te komen? Je eigen voorbeelden te geven?
Probeer dan tijdens je volgende gesprek eens iets anders.
Stel een goede vraag. Houd daarna je mond.
En luister.
Niet om te kunnen reageren.
Niet om gelijk te krijgen.
Maar om iets te ontdekken wat je nog niet wist.
Want misschien is jouw grootste probleem als leidinggevende niet dat medewerkers te weinig vertellen maar dat jij ze misschien te weinig ruimte geeft om iets te zeggen.
Zoals de Tremeloes in 1958 als zongen; ‘Silence is golden‘,
Als jij blijft zenden, zul je nooit ontdekken wat je allemaal mist.
