Assertiviteit in leiderschap
Assertiviteit in leiderschap betekent duidelijk communiceren en grenzen stellen met respect voor de ander. Het zorgt voor vertrouwen, rust en geloofwaardig leiderschap.
Een veelgebruikt citaat bij elke assertiviteitstraining
“Vertel me niet wat je niet bent of waar je tegen bent. Vertel me wie je bent en waar je voor staat.”
Mario Cortes
Wat is assertiviteit?
Assertiviteit is het vermogen om voor jezelf op te komen met respect voor de ander. Het gaat over duidelijkheid mét respect en over het vinden van balans tussen uitspreken wat je denkt en luisteren naar wat de ander bedoelt.
Een assertief persoon weet wat zijn of haar grenzen zijn, durft die aan te geven en doet dat op een manier die ook begrepen en geaccepteerd wordt.
Waarom assertiviteit belangrijk is voor leiders
In leiderschap is assertiviteit een essentiële vaardigheid. Zonder assertiviteit raak je als leidinggevende snel verstrikt in de verwachtingen, belangen en emoties van anderen. Als ‘spin in het web’ bevind je je nl. vaak midden in een spanningsveld. Collega’s, medewerkers, klanten, directie; allemaal hebben ze iets van jou nodig. Assertiviteit stelt je juist dan in staat om grenzen te geven en voor jezelf de juiste keuzes te maken zonder autoritair te zijn.
Als je je grenzen niet kent of bewaakt, raak je immers langzaam op een hellend vlak. Eerst zeg je nog “Oké, ik doe het wel even”, daarna “Ik pak dat er ook nog bij”. Voor je het weet ben je brandjes aan het blussen die niet van jou zijn.
Assertiviteit is dus geen luxe, maar een voorwaarde voor effectief, gezond en geloofwaardig leiderschap.
Wanneer assertiviteit doorschiet
Toch wordt assertiviteit vaak verkeerd begrepen. Soms lijkt het alsof ‘assertief zijn’ betekent dat je altijd je mening moet geven of vooraan moet staan. Maar dat is een misvatting.
Assertiviteit is geen synoniem voor luidruchtigheid of strijdlust, en zeker geen excuus om over anderen heen te walsen. Zodra assertiviteit doorslaat in dominantie of agressiviteit, gaat de kracht verloren. De boodschap wordt dan niet meer gehoord, alleen de toon.
Als leider creëer je dan angst of weerstand in plaats van vertrouwen en respect.
Assertiviteit in teams: veiligheid als basis
Assertiviteit werkt pas goed als er in het team psychologische veiligheid heerst. Medewerkers moeten zich vrij voelen om hun mening te geven, ook als die afwijkt van die van de leidinggevende.
Dat vraagt van jou als leider dat je luistert zonder oordeel, vragen stelt en niet meteen in de verdediging schiet.
In teams waar iedereen weet waar de grenzen liggen van zichzelf én van de ander, ontstaat rust en duidelijkheid. Assertiviteit zorgt dan voor openheid: wat gezegd moet worden, wordt uitgesproken.
Maar let op: in bijna elk team zijn er ook mensen die van nature minder assertief zijn. Als leider is het jouw taak om te voorkomen dat de ‘sterke stemmen’ de toon bepalen. Te veel assertiviteit bij sommigen kan leiden tot stilstand aan de andere. Gelijke ruimte voor ieder maakt het team sterker.
En als jij zelf niet zo assertief bent?
Niet iedereen is van nature assertief. We vermijden liever confrontaties of hebben de neiging het iedereen naar de zin te maken. Dat lijkt harmonieus, maar onder de oppervlakte broeit vaak onvrede bij jezelf én bij anderen.
De goede boodschap: assertiviteit is gemakkelijk te leren!
Een assertiviteitstraining of assertiviteit coaching helpt iedereen om:
- Eigen grenzen te herkennen en te bewaken,
- Duidelijker te communiceren zonder hard te worden,
- ‘Nee’ te zeggen zonder schuldgevoel,
- Beter om te gaan met weerstand of dominante teamleden,
- Stevig te blijven staan, ook onder druk.
Conclusie: leiderschap met lef én respect
Assertiviteit is niet de kunst van het hard praten, maar van duidelijk blijven, ook als het spannend wordt.
Wie als leider leert om zijn grenzen te bewaken én ruimte te geven aan de ander, creëert vertrouwen, wederzijds respect en duurzame samenwerking.
Jij?
Wil jij (nog) steviger staan in je leiderschap en ontdekken hoe assertiviteit je effectiviteit vergroot?
Onderzoek de mogelijkheden bij OrganisatieGroei en klik voor een persoonlijk gesprek.
